جدول تناوبی

جدول تناوبی مدرن

فیزیک سال اول - فصل اول

فیزیک سال اول

ازمون 2 شیمی 3

بسمه تعالی    دبیرستان استاد مطهری 1   آزمون 1 شیمی 3          نام ونام خانوادگی        نام کلاس سال تحصیلی 87-1386
1	جملات زیر را با عبارت های مناسب پر کنید : ·        در معادله ی ............................... واکنش ، تنها نام واکنش دهنده ها و فراورده ها مشخص است . ·        واکنش پلیمر شدن نوعی واکنش .......................... است . ·        برای شناسایی یون Pb^2+ معمولاً از محلول ...................... استفاده می شود . ·        .................................... بخشی  از شیمی است که با نسبت کمی میان مقادیر شرکت کننده در واکنش شیمیایی سرو کار دارد . ·        ......................................................................... توصیفی برای یک تغییر شیمیایی است .
2	معادله واکنش های زیر را  موازنه کنید و در هر معادله بزرگترین ترکیب را مشخص کنید ..
	A)   CuSO4(aq) +  Fe(s)→  Fe2(SO4)3 +  Cu(s)
	B)    C4H10(g) +  O2(g)→   CO2(g) +  H2O(g)
	c) As2O3 +  KI +  HCl →  AsI3 +  KCl +  H2O
3	محلول باریم کلرید با محلول نقره نیترات واکنش می دهد و محلول باریم نیترات و رسوب نقره کلرید ایجاد می کند معادله نمادی این واکنش را نوشته و معادله را موازنه کنید .
4	معادله های شیمیایی زیر را کامل و سپس موازنه کنید .
	A) Na(s) + H2O(l) →….....+ ………..
	B) NaHCO3)s) + HCl(aq) → ………….. + …………… + …………
5	نوع واکنش های زیر را تعیین کنید .
	A) NH4Cl→NH3 + HCl
	B) Ba + 2H2O→Ba(OH)2 + H2
	C) 2Al + 3Br2 → Al2Br6
	ت - جیوه (II) اکسید بر اثر گرما به جیوه و اکسیژن تبدیل می شود .
	ث- هنگامی که قطعه ورقه ی آلومینیمی درون محلوای از مس (II) سولفات قرار می گیرد ، تشکیل فلز سرخ فام مس روی ورقه ی آلومینیمی به خوبی مشاهده می شود.
6	نیکوتین یک ترکیب سمی است که در برگ تنباکو یافت می شود . این ترکیب از 74% کربن ، 65/8% هیدروژن و 35/17% نیتروژن تشکیل شده است . جرم مولی این ماده g.mol^-1 162 است فرمول تجربی و مولکولی نیکوتین چیست ؟(C= 12 , H=1 , N=14) .
7	واکنشی که زنگ زدن بدنه ی یک اتومبیل کهنه را توصیف می کند, به صورت زیر است: 4Fe+ 3O2 → 2Fe2O3 کدامیک ازشکل های زیر این واکنش را نشان می دهد.

کاربرگ انواع واکنش های شیمیایی

کاربرگ انواع واکنش های شیمیایی

1- واکنش های ترکیب
در این واکنش چند مولکول یااتم متفاوت باهم ترکیب می شوند و فراورده(ها)ی تازه ای باساختار پیچیده تر تولید می کنند .
مثال : 2SO2 + O2 →2SO3
واکنش های زیر را کامل کرده و موازنه کنید :
11. Hg + O2 →	1. SO2 + H2O →
12. C + O2 →	2. S8 + O2 →
13. SO3 + H2O →	3. Al + O2 →
14. I2 + Cl2 →	4. Fe + Cl2 →
15. Si + S8 →	5. Al + N2 →
16. K + Cl2 →	6. Cu + Br2 →
17. Sb + S8 →	7. Zn + O2 →
18. Cu + O2 →	8. NO + O2 →
19. Cs + O2 →	9. As + Cl2 →
20. Ag + O2 →	10. N2 + H2 →

 

2- واکنش های تجزیه
در این واکنش ها ، یک ماده ساده به دو یا چند ماده ساده تر تجزیه می شود .
مثال :
2KClO3 ----> 2KCl + 3O2
معادلات زیر را کامل کرده و موازنه کنید :
12. NH3 →                        +	1.MgCO3 →                    +
13. MgSO4 · 7H2O →               +	2.HgO→   +
14. CuSO4 · 5H2O →                 +	3. PCl5 →  +
15. Pb(NO3)2 →                          + NO2	4. (NH4)2Cr2O7 →           +             + N2
16. C6H12O6 → C +	5. CuO →               +
17. H2O →                        +	6. Hg2CO3 → HgO +
18. Al(OH)3 →                     + H2O	7. KNO3 →                  + O2
19. CuSO4 →                       + SO3	8. H3PO4 → P2O5 +
20. AuCl3 → Au +	9. H2SO4 →
21. H2SiO3 →                    + H2O	10. Ca(OH)2→ CaO +
22. HNO3 →                      + H2O	11. H2SO3→

 

 

 

 

3-واکنش جابجایی یگانه :
در این واکنش ها ، یک عنصر آزاد با یک ترکیب واکنش داده و یکی از عناصر ترکیب اصلی به شکل عنصری آزاد می شود .
مثال :
2Na + 2H2O ---> 2NaOH + H2
معادلات زیر را کامل و موازنه کنید :
12. H2 + CuO →                    +	1. Al + Fe2O3 →                    +
13. Ca + HCl →                    +	2. Cu2S + O2 → Cu        +
14. H2O + Fe →                    +	3. Zn + H2SO4 →                    +
15. Fe + CuCl2 →                    +	4. Sb2S3 + Fe →                    +
16. Na + H2O →                    +	5. SiC + Cl2 →                    + C
17. Zn + FeCl3 →                    +	6. H2 + HgO →                    +
18. Cs +H2SO4→                    +	7. Fe + NH3 →                    + H2
19. Fe2O3 + H2 →                    +	8. NaBr + Cl2 →                    +
20. Zn + CuSO4 →                    +	9. K + HgCl2 →                    +
21. Fe + CuSO4 →                    +	10. Mg + PbSO4 →                    +
22. Fe + H2O →   Fe3O4          +	11. ZnI2 + Br2 →                    +
واکنش جابجایی دو گانه :
واکنش جابجايي دو گانه واکنشي است که در آن جاي دو عنصر در دو ترکيب با هم عوض مي شود.
یک واکنش به کامل شدن تمایل دارد اگر :
الف- یکی از محصولات گازی شکل باشد .(موادی مانند H2, Cl2, O2, N2, H2S, HF, HCl, HBr, HI, CO, CO2, SO2, SO3,NH3, NO, N2O, NO2 ، HCN.)
.ب- یک ماده غیر یونیزه مانند NH3 یا H2O تشکیل شود .
ج- یک ماده غیر محلول تشکیل شود . قواعد انحلال پذیری:
1- تمامی نیترات ها و استات ها محلول هستند . 2- تمامی کلرید ها ، برمیدها و یدید ها محلول هستند به استثنای  Pb2+, Ag+, and Hg2+. 3- تمامی سولفات ها محلول هستند به استثنای Ba2+, Sr2+,  ، Pb2+ و CaSO4, Ag2SO4, Hg2SO4 کم محلول هستند. 4- تمامی هیدروکسید ها نامحلول هستند به استثنای هیدروکسید های گروه اول جدول تناوبی و NH4+ و Ba2+ . 5- تمامی کربنات ها و فسفات ها نامحلول هستند به استثنای گروه اول جدول تناوبی و NH4+ . اغلب هیدروژن فسفات ها محلول هستند . 6- تمامی سولفید ها نا محلول هستند به استثنای سولفید های گروه اول و گروه دوم و NH4+ .
واکنش های زیر را کامل کرده و موازنه کنید :
1- محصولات گازی شکل ، خنثی و رسوب را مشخص کنید .
2- اگر واکنش انجام نمی شود با دلیل مشخص کنید .
19. NH4OH + BaCl2→	1. FeBr2 + K2CO3 →
20. Ca(NO3)2 + Na2SO4→	2. Ag2S + CuCl2 -→
21. Na2CO3 + AgNO3→	3. Pb(NO3)2 + HI →
22. Zn(C2H3O2)2 + K2CO3→	4. Ba(ClO3)2 + H2SO4 →
23. Hg2(NO3)2 + K2SO4→	5. CuS + KCl→
24. Pb(NO3)2 + Al(NO3)3→	6. Na3PO4 + MgSO4 →
25. H2S + Cd(C2H3O2)2→	7. Pb(NO3)2 + H2SO4 →
26. BaBr2 + Na2SO4→	8. FeCl2 + H2S →
27. H2SO4 + CaCl2→	9. KCl + H2SO4 →
28. AgNO3 + HCl→	10. HCl + NaOH →
29. CaCO3 + HCl→	11. FeBr3 + Ba(OH)2 →
30. FeS + HCl→	12. FeCl3 + Na3PO4 →
31. NaOH + Al2(SO3)3→	13 Hg2Cl2 + HCl→
32. NaCl + H2SO4→	14. CaS + HCl→
33. H2S + CuSO4→	15. H2O + K2SO4→
34. KCl + Hg2SO4→	16. NH4Cl + KOH→
35. NH4Cl + Pb(C2H3O2)2→	17. NaNO3 + KC2H3O2→
	18. Pb(C2H3O2)2 + KI→

 

انواع واکنش های شیمیایی

انواع واکنشهاي شيميايي

انواع واکنشهاي شيميايي به پنج دسته تقسيم مي شوند.

واکنش ترکیب : واکنش ترکيب واکنشي است که در آن دو يا چند ماده با هم ترکيب شده و مواد جديدي توليد مي کنند

2H₂(g)+ O₂(g) ® 2H₂O (l)

واکنش سوختن : واکنش سوختن واکنشي است که در آن يک ماده به سرعت با گاز اکسيژن ترکيب شده و مقدار زيادي انرژي به صورت نور و گرما آزاد مي شود.

2Mg_(S)+O₂ (g)  ® 2MgO (s) + گرما و نور

نکته : اگر یک عنصر به آهستگی با اکسیژن هوا ترکیب شود ، بطوریکه واکنش آن همراه با آزاد شدن نور و گرما نباشد ، به آن واکنش اکسایش می گویند .

2Mg_(S)+O₂ (g)  ® 2 MgO (s)

برای موازنه کردن واکنش سوختن آلکان ها ، آلکن ها و آلکین ها نیازی به استفاده از روش هایی از قبیل وارسی نمی باشد . این واکنش ها را با معادلات کلی زیر مشخص می کنند .

1-        معادله کلی واکنش سوختن آلکان ها :

C_nH_2n+2 + (3n+1)/2 O₂® nCO₂ + (n+1)H₂O

مثال :معادله واکنش سوختن بوتان را نوشته و موازنه کنید .

C₄H₁₀+ O₂® CO₂ + H₂O     n=4

C₄H₁₀+(3*4+1)/2 O₂® 4CO₂ +(4+1) H₂O     C₄H₁₀+13/2 O₂® 4CO₂ +5 H₂O        

جهت غیر کسری کردن ضرایب کل واکنش را در عدد 2 ضرب می کنیم .

2C₄H₁₀+13O₂® 8CO₂ +5 H₂O    

2-        معادله کلی واکنش سوختن آلکن ها :

C_nH_2n + 3n/2 O₂® nCO₂ + nH₂O

مثال :معادله واکنش سوختن بوتن را نوشته و موازنه کنید .

C₄H₈+ O₂® CO₂ + H₂O     n=4

C₄H₈+(3*4)/2 O₂® 4CO₂ +4 H₂O            C₄H₈+6 O₂® 4CO₂ +4 H₂O         

3-        معادله کلی واکنش سوختن آلکین ها :

C_nH_2n-2 + (3n-1)/2 O₂® nCO₂ + (n-1)H₂O

مثال :معادله واکنش سوختن بوتین را نوشته و موازنه کنید .

C₄H₆+ O₂® CO₂ + H₂O     n=4

C₄H₆+(3*4-1)/2 O₂® 4CO₂ +(4-1) H₂O            C₄H₆+11/2 O₂® 4CO₂ +3 H₂O        

جهت غیر کسری کردن ضرایب کل واکنش را در عدد 2 ضرب می کنیم .

2C₄H₆+11O₂® 8CO₂ +6 H₂O    

واکنش تجزیه : واکنش تجزيه واکنشي است که در آن ماده با صرف انرژي به مواد ساده تر تبديل مي شود.

Δ

1- کلرات ها و نیترات ها بر اثر گرما ، افزون بر آزادسازی اکسیژن ، کلرید و نیتریت فلز مربوط را تولید می کنند . مثلاٌ ،

2KClO₃(s) ® 2KCl (s)+ 3O₂(g)

2KNO₃(s) ® 2KNO₂(s) + 2O₂(g)

Δ

2- کربنات ها بر اثر گرما اکسید فلز مربوطه و گاز کربن دی اکسید آزاد می کنند .

CaCO₃(s) ® CaO(s) + CO₂(g)

3- بی کربنات ها بر اثر گرما کربنات فلز مربوط ، گاز دی اکسید کربن و بخار آب آزاد می کنند .

Ca(HCO₃)₂(s) ® CaCO₃(s) + CO₂(g) + H₂O(g)

Δ

4- اکسید برخی فلزات تجزیه شده ، معمولاٌ عنصر فلزی و گاز اکسیژن تولید می کنند . مثلاٌ ،

2HgO(s) ® 2Hg(l) + O₂(g)

5- واکنش از دست دادن آب تبلور

CuSO₄.5H₂O(s) ® CuSO₄(s) + 5H₂O(g)

 واکنش جابجایی یگانه :واکنش جابجايي يگانه واکنشي است که در آن يک عنصریايون،جايگزين عنصر يا يون ديگري در ترکيب مي شود.

مثال	واکنش جابجایی یگانه
Zn(s) + 2AgNO3(aq) ® Zn(NO3)2(aq)+ 2Ag(s)	فلز + نمک ® نمک + فلز
Fe(s) + 2HCl(aq) ® H2(g) + FeCl2(aq)	نمک + گاز هیدروژن ® اسید + فلز
Ca(s) +2 H2O ® H2(g) + Ca(OH)2(aq)	هیدروکسید فلز + گاز هیدروژن ® آب + فلز قلیایی یا قلیایی خاکی
Cl2(g) +2 KI(aq) ®2 KCl(aq) + I2(s)	هالوژن ضعیف تر + نمک هالوژن فعال تر® نمک هالوژن ضعیف تر + هالوژن فعال تر
C2H6(g) + Cl2(g) ® C2H5Cl(g) + HCl(g)	هالوژن دار کردن آلکان ها

واکنش جابجایی دو گانه : واکنش جابجايي دو گانه واکنشي است که در آن جاي دو عنصر در دو ترکيب با هم عوض مي شود.

واکنش جابجایی دوگانه	مثال
واکنش تشکیل رسوب	AgNO3(aq) + HCl(aq) ®AgCl(s) + HNO3(aq)
آب + نمک  ® باز + اسید	HCl(aq) + NaOH(aq) ® NaCl(aq) + H2O(l)
آب + نمک  ® اسید + اکسید فلز	MgO(s) + 2HCl(aq) ® MgCl2(aq) + H2O(l)
واکنش تشکیل گاز	H2SO4(l) + NaCl(s) ® NaHSO4(s) + HCl(g)

ازمون شیمی

بسمه تعالی       آزمون 1 شیمی 3          دبیرستان استاد مطهری1        87-1386
واکنش های سوختن  و اکسایش را با هم مقایسه کنید ؟		1
یک معادله شیمیایی  نمادی چه اطلاعاتی را در اختیار ما می گذارد ؟		2
در واکنش H3PO4+NaOH →Na2HPO4 + H2O برای موازنه بروش وارسی از چه ترکیبی شروع می کنیم .  معادله را موازنه کنید.		3
مس(II) سولفید در هوا می سوزد . فراورده های واکنش ،مس(II)اکسید و گاز گوگرد دی اکسید است . معادله ی نمادی واکنش را نوشته و موازنه کنید .		3
Al(NO3)3 +  NaOH→ ……..+……	واکنش های زیر را کامل کنید.	4
NaClO3(s) → ……….+…………	Cu(s) +  AgNO3 (aq)→ …
P4 + …………………→ PF3	C2H2 + ….. →    CO2 + .
معادله واکنش زیر را در نظر بگیرید و به سئوالات 5تا 8 پاسخ دهید . KBr(s) + H2SO4(aq) + MnO2(s) →KHSO4(aq) + MnSO4(aq) + Br2(l) + H2O(l)     A            B                       C              D                        E                 F            G
نام شیمیایی ترکیب B , D  بنویسید .		5
حالت فیزیکی ترکیب F , C را بنویسید .		6
بار آنیون در ترکیب D و بار کاتیون در ترکیب E چقدر است ؟		7
مجموع ضرایب ترکیبات C,F,B بعد از موازنه چقدر می باشد ؟		8
معادله واکنش زیر را در نظر بگیرید و به سئوالات 9تا 13 پاسخ دهید . (NH4)2Cr2O7(s) → N2(g) + Cr2O3(s) + H2O(g)نور و گرما +       A                        B               C            D
نوع واکنش را مشخص کنید ؟		9
ایا واکنش در غیاب اکسیژن هوا ادامه خواهد یافت ؟ علت را توضیح دهید ؟		10
مجموع ضرایب ترکیبات B,C,D را بعد از موازنه واکنش بنویسید .		11
بعد از انجام کامل واکنش جرم باقی مانده در ظرف واکنش مربوط به کدام ماده است ؟		12
10^21*022/6 مولکول اسید سولفوریک (H2SO4) چند گرم جرم دارد ؟(s=32 , O=16 , H=1 )		13
تجزیه عنصری ترکیبی بدین ترتیب می باشد : 20% کربن ، 67/6% هیدروژن ، 66/46% نیتروژن ، و 67/26% اکسیژن فرمول تجربی این ترکیب را بنویسید .		14

تمرین3

19-یک استوانه مدرج 100میلی لیتری دارای 50 میلی لیتر آب است . یک قطعه 69/35گرمی نیکل خالص با چگالی g/cm^3908/8 را در این استوانه قرار می دهیم ، سطح آب تا چه درجه ای در این استوانه بالا می رود ؟ الف- 54             ب- 104              ج- 908/58                  د- 69/85
20- جرم مولی سرب نیترات Pb(NO3)2 را محاسبه کنید ؟ a) 317 g/mol     b) 269 g/mol       c) 331 g/mol        d) 538 g/mol      e) 251 g/mol
21- چند مول آب در 50 گرم آب وجود دارد ؟ a) 2.78 mol     b) 0.36 mol      c) 50.0 mol    d) 3.75 mol     e) 1.43 mol
22- جرم یک مولکول نیتروژن N2 را حساب کنید ؟ a) 3.5 x 10^-2 g    b) 2.3 x 10^-23 g    c) 1.7 x 10^-24 g  d) 4.6 x 10^-23 g   e) 2.15 x 10^22 g
23-یک لیتر آب 50درجه سانتیگراد دارای چند مول آب است ؟g.cm^-397/0 = چگالی آب 50درجه   g.mol^-1 180= جرم مولی الف- 9/53             ب- 6/55            ج- 3/57               د- 58
24-چند تا اتم اکسیژن در 49 گرم H2SO4 وجود دارد ؟ a) 2.4 x 10^24                     b) 6.02 x 10^23c) 3.01 x 10^23d) 2        e) 1.2 x 10^24
25-در نمونه یک گرمی ازکدام عناصر زیر تعداد اتم های بیشتری وجود دارد . الف-  Cu=64             ب- Ne=20              ج-He=4                د-  O2=32
26-نمونه ای از یک عنصر خالص به جرم یک گرم 10^22*5/1 اتم وجود دارد . این عنصر کدام است ؟ الف – ^12C         ب- ^40Ca         ج-^24Mg           د- ^108Ag
27- درصد جرمی کربن در اتانول (C2H5OH) چقدر است ؟ a) 26.1%                             b) 28.6%           c) 52.1%                          d) 66.3%
28- فرمول تجربی ترکیبی با درصد های جرمی زیر چیست ؟ 36.5% Na; 0.80% H; 24.58% P; 38.10% O. a) Na2HPO2                       b) NaH2PO3                c) Na2HPO4                       d) NaH2PO4                 e) Na2HPO3
29- چند تن کود آمونیوم فسفات (NH4)3PO4 یک تن فسفر آزاد می کند ؟ a) 20.8 tons          b) 4.8 tons       c) 0.21 tons                  d) 0.48 tons                e) 4.08 tons
27- درصد جرمی کربن در اتانول (C2H5OH) چقدر است ؟ a) 26.1%                             b) 28.6%           c) 52.1%                          d) 66.3%
28- فرمول تجربی ترکیبی با درصد های جرمی زیر چیست ؟ 36.5% Na; 0.80% H; 24.58% P; 38.10% O. a) Na2HPO2                       b) NaH2PO3                c) Na2HPO4                       d) NaH2PO4                 e) Na2HPO3
29- چند تن کود آمونیوم فسفات (NH4)3PO4 یک تن فسفر آزاد می کند ؟ a) 20.8 tons          b) 4.8 tons       c) 0.21 tons                  d) 0.48 tons                e) 4.08 tons
	30-یک داروی مخصوص دارای آنالیز عنصری با درصد جرمی N% 40.55 , C%52.16 , H%7.29  می باشد .  اگر جرم مولی این دارو 16/138 باشد فرمول مولکولی صحیح این ترکیب کدام است ؟ a) N2C8H14                   b) N3C7H12               c) N4C6H10                  d) N2C3H5
	31- یک داروی ویژه با تجزیه عنصری7.29% H,  40.55% N, 52.16% C, و جرم مولی 138.16 وجود دارد فرمول مولکولی این ترکیب چیست ؟ a) N2C8H14                             b) N3C7H12                        c) N4C6H10                                             d) N2C3H5

تمرین1

معادله نمادی واکنش های زیر را بنویسید :

1-بر اثر واکنش سیلسیم تتراکلرید مایع با فلز منیزیم ، جامد سیلسیم و جامد منیزیم کلرید بدست می آید .
2-در اثر واکنش کربن مونو اکسید با گاز هیدروژن ، در دمای 350 درجه سانتیگراد ، فشار 340 اتمسفر و در مجاورت کاتالیزور روی اکسید و کروم (III) اکسید ، متانول بدست می آید .
3-در اثر واکنش کلسیم فسفات با سیلسیم اکسید و کربن ، فسفر عنصری ، کلسیم سیلیکات و کربن مونواکسید تولید می شود .
- واکنش های زیر را موازنه کنید .
	N2H4(l) + N2O4(l)  ® N2(g) + H2O(l)
	CO2+ H2O® C6H12O6 + O2
	H2C2O4(s) + NaOH(aq) ® Na2C2O4(aq) + H2O(l)

 

 

5 (1Pt + H⁺ + HNO₃ + Cl^-® PtCl₆^2- + NO + H₂O

 

 (2Pb(N₃)₂ + Cr(MnO₄)₂® Pb₃O₄ + NO + Cr₂O₃ + MnO₂

 

(3 Cu(s) + HNO₃(aq) ® Cu(NO₃)₂ (aq) + NO(g) + H₂O(l)

 

6- مجموع ضرایب مواد طرف اول در معادله واکنش زیر پس از موازنه کدام است ؟

MnO₄^- + H₂C₂O₄ + H⁺® Mn²⁺ + CO₂ + H₂O

الف- 13        ب- 18         ج- 8        د- 3

 

7- مجموع ضرایب واکنش دهنده هادر معادله واکنش زیر پس از موازنه کدام است ؟

MnO₄^- + H₂S + H⁺® Mn²⁺ + S + H₂O

الف- 13        ب- 10         ج- 7        د- 4

 

8-     در کدام یک از واکنش های زیر ضریب واکنش دهنده ها در معادله موازنه شده از چپ به راست به ترتیب 1 و 3 است ؟

الف-CaC₂ + H₂O® Ca(OH)₂ + C₂H₂                  ب- PH₃ + O₂® P₄O₁₀ + H₂O  

      ج- CaCN₂ + H₂O® CaCO₃ + NH₃              د- CaF₂ + H2SO₄® CaSO₄ + HF

 

9- ترکیب تجارتی KCN برای استخراج طلا از معدن استفاده می شود . طلا در محلول CN^-  در حضور هوا به شکل Au(CN)₂^- حل می گردد . معادله واکنش را نوشته و موازنه کنید .

 

10- تیزاب سلطانی مخلوط 3 به یک (حجمی) اسید کلریدریک و نیتریک اسید می باشد که توسط کیمیاگران برای حل طلا بکار برده می شد . واکنش با تشکیل AuCl₄^- و گاز NO پیش می رود . واکنش را نوشته و موازنه کنید .

 

آزمایش 2

 

انواع واکنش های شیمیایی

بسیاری از واکنش های شیمیایی با تغییرات فیزیکی قابل مشاهده همراه هستند . هنگامی که محلول چند ماده با هم مخلوط و یک رسوب تشکیل شود ، یک تغییر فیزیکی روی داده است . از جمله تغییرات فیزیکی دیگر تولید گاز و تغییر رنگ محلول است . در این آزمایش ، آنچه را که پس ازترکیب شدن چند ماده مختلف رخ می دهد ، مشاهده خواهید کرد .

ایا تا به حال به این موضوع فکر کرده اید که چرا آلومینیم بر خلاف آهن که آشکارا زنگ می زند ، دچار زنگ زدگی نمی شود ؟ در واقع آلومینیم با اکسیژن هوا واکنش می دهد و ترکیبی پودر مانند و سفیدرنگ به نام آلومینیم اکسید ، Al₂O₃ ، تشکیل می دهد . آلومینیم اکسید به عنوان یک پوشش محافظ بر سطح آلومینیم باقی می ماند و از ادامه واکنش جلوگیری می کند .

معادله شیمیایی این واکنش به صورت زیر است :

4Al + 3O₂→ 2Al₂O₃

هیدروژن پراکسید را در بطری های که قهوه ای رنگ است نگهداری می کنند علت آن به ناپایداری این ماده بر می گردد که به کندی به آب و اکسیژن تجزیه می شود ، ام نور خورشید این واکنش را سرعت می بخشد .

2H₂O₂→ 2H₂O + H₂

در سال 1776 ، هنری کاوندیش هیدروکلریدریک اسید را با فلز روی ترکیب و گاز هیدروژن تولید کرد . روی کلرید ، ZnCl₂، ته ظرف او باقی ماند.                   Zn + 2HCl → H₂+ZnCl₂

در عین حال ، هیدروکلریک اسید با سدیم هیدروکسید ، NaOH، واکنش می دهد و نمک خوراکی ،NaCl ، و آب تولید می کند .                                HCl + NaOH→NaCl + H₂O

این واکنش ها را می توان به عنوان واکنش های ترکیب ، تجزیه ، جابجای یگانه ، جابجای دوگانه ، دسته بندی کرد .

اهداف

• انجام واکنش های شیمیایی در یک لوله آزمایش
• دسته بندی واکنش های که انجام می شوند
• نوشتن معادله شیمیایی موازنه شده برای هر واکنش

مواد و وسایل لازم

روپوش     عینک ایمنی    لوله آزمایش          بشر      هم زن شیشه ای      توری نسوز      بوته چینی    مثلث نسوز  کبریت     آب مقطر  چراغ بونزن    متان     نوار منیزیم       آمونیاک         اسید کلریدریک        آمونیوم دی کرومات         

روش کار

1-     بعد از باز کردن شیر اصلی گاز ، کبریت را روشن کرده و مشعل را روشن کنید ، مشاهده های خود را در جدول 1 بنویسید .

2-     مقداری نوار منیزیم را بریده و روی مشعل گاز حرارت دهید  ( توجه : از نگاه کردن مستقیم به نور ایجاد شده از سوختن منیزیم خوداری کنید ) مشاهده های خود را در جدول 1 بنویسید.

3-     ظرف اسید کلریدریک غلیظ و محلول آمونیاک غلیظ را کنار هم قرار دهید و سپس درب هردو ماده را باز کنید ، مشاهده های خود را در جدول 1 بنویسید.

4-     5 گرم از آمونیوم دی کرومات را توزین کرده و آن را روی توری نسوز یا درون تشتک شیشه ای بریزید . سپس توری را روی یک کاغذ A4 قرار دهید . برای شروع واکنش ، کبریت را روشن کنید و به مدت چند ثانیه بطور مستقیم روی آمونیوم دی کرومات بگیرید .

الف- در هنگام پیشرفت واکنش ، یک بشر 250 میلی لیتری را بطور وارونه روی مخلوط ازمایش نگه دارید . مشاهده های خود را در جدول 1 بنویسید؟ 

ب- بعد از پایان واکنش ، جامد باقی مانده را توزین کنید و اختلاف جرم ماده ی اولیه و فراورده را حساب کنید . علت اختلاف را در جدول 1 بنویسید؟ 

ج- ویژگی ظاهری و حل شوندگی واکنش دهنده و فراورده را در آب مقایسه کنید مشاهده های خود را در جدول 1 بنویسید .

5-     پنج میلی لیتر محلول هیدروکلریک اسید را در یک لوله آزمایش کوچک بریزید . به لوله آزمایش دیگر پنج میلی لیتر نقره نیترات ، AgNO₃ ، بریزید . در آخر محتویات یکی از لوله های آزمایش را درون لوله دیگر بریزید، مشاهده های خود را در جدول 1 بنویسید.

6-      یک تکه نوار منیزیم را به کمک انبرک تا کرده یا به شکل مارپیچ در آورید تا درون بوته چینی جای گیرد . منیزیم را درون بوته بگذارید . بوته را روی یک مثلث نسوز که روی حلقه متصل به پایه فلزی است ، قرار دهید . سرپوش بوته را کج بگذارید. تا بتوان منیزیم را دید . بوته را با شعله کم حرارت دهید . وقتی منیزیم شروع به افروخته شدن کرد ، حرارت دادن را متوقف کنید . پس ازآنکه بوته سرد شد ، سرپوش را برداشته و محتویات ان را بررسی کنید و مشاهده های خود را در جدول 1 بنویسید.

7-     پنج میلی لیتر محلول هیدروکلریک اسید را در یک لوله آزمایش کوچک بریزید . تکه فلز منیزیم را به دقت در داخل این لوله آزمایش بیندازید . مشاهده های خود را در جدول 1 بنویسید.

داده ها و مشاهده ها

جدول1

نتایج واکنش های شیمیایی
واکنش	نتیجه واکنش
1
2
3
4
5
6
7

تحلیل داده ها

1- مشاهده هایی را که در جدول 1 نوشته اید ، بررسی کنید . سپس نوع واکنشی را که در هر مورد رخ داده ، تشخیص دهید و ستون 2 جدول 2 را پر کنید . سپس در ستون 3 ، برای هر یک از واکنش ها ، یک معادله نوشتاری بنویسید .

جدول2

معادله نوشتاری برای واکنش ها
واکنش	نوع واکنش	معادله نوشتاری
1
2
3
4
5
6
7

 

2- نوع هر یک از واکنش های شیمیایی را دوباره در جدول 3 تعیین کنید . سپس یک معادله موازنه شده برای هر واکنش بنویسید .

جدول 3

معادله موازنه شده واکنش ها
واکنش	نوع واکنش	معادله موازنه شده
1
2
3
4
5
6
7

 

نتیجه گیری

1-     در چه نوع واکنش های یک عنصر آزاد نمی تواند به عنوان یک واکنش دهنده عمل کند ؟

 

 

2-     با استفاده از آکسیژن ، هیدروژن و آب ، معادله های موازنه شده ای بنویسید که ثابت کند تجزیه عکس ترکیب است .

 

 

 

3-     واکنش های جابجایی یگانه با جابجایی دوگانه چه تفاوتی دارند ؟

آزمایش 1

بررسی کمی یک واکنش

مول واحد شمارش شیمیدانان است . رایجترین کاربرد این واحد هنگامی است که با مقدار مواد شرکت کننده در یک واکنش سر و کار داریم . معادله واکنش آهن و اکسیژن را که تولید آهن (III) اکسید یا همان زنگ آهن می کند ، در نظر بگیرید :               4Fe + 3O₂→ 2Fe₂O₃

این معادله موازنه شده است ، به این معنا که شمار اتم های هر عنصر در دو طرف پیکان برابر است . در هر طرف معادله 4 اتم Fe و 6 اتم O وجود دارد . این معادله موازنه شده می گوید که 4 اتم Fe با 6 اتم O  ترکیب می شود و 2 واحد Fe₂O₃ تولید می کند .بدون ضرایب برای مواد واکنش دهنده و فراورده ، معادله صحیح نخواهد بود .

  معادله موازنه شده به ما می گوید که چند مول از هرماده واکنش می دهند و چند مول فراورده تولید می کند . بدین ترتیب ، 4 مول Fe با 3 مولO₂ ترکیب می شود ودو مول Fe₂O₃  تولید می کند . اگر نسبت مولی Fe که با O₂ واکنش می دهد کمتر از 4به 3 باشد ، در این صورت کمتر از 2 مول Fe₂O₃ تشکیل خواهد شد . از این رو ، یک معادله شیمیایی موازنه شده نسبت موادی را نشان می دهد که بیشترین مقدار فراورده را تشکیل می دهند .

در این آزمایش ، واکنش بین دو نمک را مشاهده و نسبت دو واکنش دهنده را که بیشترین مقدار فراورده را تولید می کند ، تعیین خواهید کرد .

اهداف آزمایش

• مشاهده واکنش بین محلول دو نمک
• مقایسه نتایج به دست آمده از مقادیر متفاوت واکنش دهنده ها
• موازنه واکنش

مواد و وسایل لازم

روپوش      عینک ایمنی       پی پت        لوله آزمایش    بشر    استوانه مدرج

 آب مقطر         سرب نیترات          پتاسیم یدید

روش کار

1. حدود 5/16 گرم سرب نیترات را توزین کرده و به یک بشر 100 میلی لیتری منتقل کنید . با اضافه کردن 50 میلی لیتر آب مقطر به این بشرماده جامد را حل کنید روی بشر برچسب 1 بچسبانید .
2. حدود 3/8 گرم پتاسیم نیترات را توزین کرده و به یک بشر 100 میلی لیتری دیگر منتقل کنید . با اضافه کردن50 میلی لیتر آب مقطر به این بشرماده جامد را حل کنید روی بشر برچسب 2 بچسبانید .
3. 8عدد لوله آزمایش هم اندازه برداشته و در یک جا لوله آزمایش خالی قرار دهید و روی هر لوله برچسب یک تا هشت را بچسبانید.
4. به هر لوله آزمایش 2 میلی لیتر از محلول شماره 1 را منتقل کنید .  
5. از محلول شماره 2 یک میلی لیتر به لوله آزمایش 1 ، 2 میلی لیتر به لوله آزمایش 2 و الی آخر اضافه کرده تا به لوله آزمایش 8 برسید ، بطوریکه در هر لوله یک میلی لیتر بیشتر از لوله قبل باشد .
6. محلول ها را با دست خوب بهم  بزنید .
7. پنج دقیقه صبر کنید تا واکنش ها انجام شوند . در این مدت ، جدول شماره 1 را با وارد کردن نسبت حجم های مواد واکنش دهنده در هر لوله تکمیل کنید .

تعداد میلی لیتر KI	= نسبت
تعداد میلی لیتر Pb(NO3)2

8.  بعد از 5 دقیقه ، از پهلو به لوله های آزمایش نگاه کنید و مقادیر نسبی مواد جامد  آنها را در یک برگه با شماره لوله آزمایش مربوطه یاداشت کنید جدول 2 .

داده ها و مشاهده ها

جدول 1

لوله آزمایش

تعداد میلی لیتر KI	= نسبت
تعداد میلی لیتر Pb(NO3)2

1

 

2

 

3

 

4

 

5

 

6

 

7

 

8

 

جدول 2

لوله آزمایش	1	2	3	4	5	6	7	8
اندازه مواد جامد (cm)

تحلیل داده ها

1. بیشترین ماده جامد در کدام لوله آزمایش می باشد ؟

 

2. نسبت مواد واکنش دهنده ی که بیشترین مقدار جامد را تولید کرده اند ، چه بود ؟

 

3. چرا در برخی از خانه ها فراورده جامد کمتر از خانه های دیگر بود ؟

 

نتیجه گیری

1. سرب یدید PbI₂₊ فراورده جامدی است که مشاهده گردید . فراورده دیگر ( پتاسیم نیترات ، KNO₃)به صورت محلول در آب باقی می ماند . واکنش دهنده ها و فراورده ها در معادله زیر نشان داده شده اند :

Pb(NO₃)₂ + KI →PbI₂ + KNO₃

برای موازنه این معادله ، آن را دوباره بنویسید و ضرایب عددی صحیح و کوچکی را در آن وارد کنید که با توجه به نسبت مواد واکنش دهنده ای که بیشترین مقدار جامد را تولید می کند ، تعیین کرده اید . توجه کنید که کوچکترین اعداد صحیح باید به عنوان ضریب به کار برده شود .

 

2. نسبت تعداد مول های پتاسیم یدید به تعداد مول های سرب نیترات که بیشترین مقدار سرب یدید را تولید خواهد کرد ، چیست ؟

تمرین 2

Δ  1- در هر مورد مشخص کنید واکنش داده شده جزو کدام دسته از واکنش هاست ؟
			NH4NO3(s) ® N2O (g) + 2H2O(g)
			Ca3(PO4)2 + 3H2SO4® 3CaSO4 + 2H3PO4
			P4O10 + 6H2O® 4H3PO4
			2SO2(g) + O2(g) + 2H2O(l) ® 2H2SO4(aq)
			3Fe(NO3)2(aq) + 2Al(s) ® 3Fe(s) + 2Al(NO3)3(aq)
2- اگر مس (I) سولفید در هوا (واکنش با اکسیژن ) جزئی برشته شود ، مس (I) سولفیت ابتدا تولید می شود . با ادامه دادن حرارت ، مس (I) سولفیت به مس (I) اکسید و سولفوردی اکسید تجزیه می شود . واکنش شیمیایی موازنه شده را برای این دو واکنش بنویسید .
3- دو محلول را روی هم می ریزیم کدام یک از موارد زیر ایجاد رسوب می کند ؟
الف – محلول FeCl3 و محلول NaOH		ج- محلول CuNO3 و محلول NH4Cl
ب- محلول K3PO4 و محلول NaBr		د- هیچ کدام
4- کدام یک از معادلات زیر موازنه نمی باشد ؟
e) همگی موازنه هستند	c) 2 H2O2 ® 2 H2O + O2			a) P4O10 + 6 H2O ® 4 H3PO4
	d) SO2 + 2 H2O®H2SO4			b) Ca + 2 H2O ® Ca(OH)2 + H2
5- معادله کامل سوختن اتیلن گلیکولC2H6O2 را نوشته  و مشخص کنید که ضریب اکسیژن بعد از موازنه کامل چقدر است ؟
6- واکنش های زیر را کامل کنید .
محلول............................................. .... + رسوب ........................................... ® محلول پتاسیم یدید + محلول سرب (II) نیترات
……………….. (aq) + ………………(aq) ®   …………..(s) + …………… (aq)
محلول............................... ..+ رسوب ..................................... ® محلول سدیم هیدروکسید+ محلول آهن (II) کلرید
……………….. (aq) + ………………(aq) ®   …………..(s) + …………… (aq)
7- الف-یک قطعه فلز آلومینیوم را داخل مقداری هیدرو کلریک اسید قرار می دهیم, انجام شدن یا انجام نشدن این واکنش را چگونه تایید می کنید؟ب- در صورت انجام شدن واکنش معادله موازنه شده آنرا بنویسید وبگویید این واکنش جزء کدام دسته از واکنش ها است؟